Crustatieve Zorg - zorg die meebeweegt met de mens Mensen die leven met ernstige persisterende psychiatrische aandoeningen hebben soms nood aan jarenlange begeleiding en zorg. Het is van belang dat deze zorg deskundig en menselijk is, afgestemd op maat van de mens en als veilig gepercipieerd wordt door de patiënt en de zorgverlener. Crustatieve Zorg – schelpzorg – is een zorgmodel dat aan deze noden tegemoet wil komen.   De schelpmetafoor is heel duidelijk: bij moeilijke momenten, sluit de schelp zich en is er meer structuur, houvast en bescherming rondom de patiënt. Wanneer het beter gaat, zal de schelp opnieuw openen. Op die manier krijgen patiënten, zonder het gevoel van alleen te staan, de ruimte om te groeien. Duidelijke afspraken, een veilige omgeving en een vaste dagstructuur met zinvolle activiteiten zijn voorbeelden van structuren die meebewegen met de wensen en noden van de patiënt.   Binnen dit onderzoek onderzochten we op welke manier vier afdelingen in de geestelijke gezondheidszorg dit model toepassen in de praktijk. De afdelingen gingen aan de slag met twee instrumenten. Enerzijds de zorgmonitor, een hulpmiddel die de criteria oplijst waarop wordt ingezet binnen het model van Crustatieve Zorg, en anderzijds de methode van intercollegiale visitatie, waarbij zorgverleners van andere voorzieningen bij elkaar langsgaan, om te leren, elkaar te inspireren en feedback te geven aan de hand van de monitor Crustatieve Zorg. Uit het onderzoek bleek dat deze aanpak iets in beweging heeft gezet. Teams gingen bewuster reflecteren over hun manier van werken, thema’s van Crustatieve Zorg kregen een plaats tijdens besprekingen in werkvergaderingen. Mensen benoemden dat het hen ‘handvaten’, ‘taal’ en ‘richting’ gaf. De betrokken rol van leidinggevenden is hier essentieel gebleken. Zowel binnen als tussen de teams zijn er dynamieken van openheid en samenwerking ontstaan. “Ik denk ook dat er meer een drive komt, van oké, we zijn goed bezig. We willen meer doen. We willen daarmee aan de slag gaan.” - zorgverlener.  Er werd opgemerkt dat deze manier van werken het meest effectief is wanneer zorgverleners er samen mee aan de slag gaan, in plaats van wanneer het wordt opgelegd ‘van bovenaf’. Bij dit alles speelt de intrinsieke motivatie van teams een essentiële rol. De monitor werd ingezet als meetinstrument, maar ook als kompas voor groei en samenwerking. Deze methodiek van intercollegiaal visiteren is aan te bevelen om Crustatieve Zorg te verankeren in de dagelijkse zorgverlening, waarbij teams voldoende tijd en ondersteuning krijgen om hiermee te werken. De ware kracht van Crustatieve Zorg zit niet enkel in het model, maar ook in de mensen die het waarmaken.