Disease subtyping en drug repurposing in IBD: een scoping review
Van Gysegem Flor, 2025
Wereldwijd krijgen steeds meer mensen te maken met de ziekte van Crohn (CD) en colitis ulcerosa (UC), aandoeningen die deel uitmaken van de chronisch inflammatoire darmziekten (IBD). Binnen IBD bestaat echter een sterke variatie of heterogeniteit tussen de patiënten. Dit betekent dat de symptomen en de respons op bepaalde medicatie sterk verschilt van patiënt tot patiënt. Hierdoor is het moeilijk om het ziekteverloop of de therapierespons te voorspellen, wat op zijn beurt aanleiding kan geven tot suboptimale zorg. Precision Medicine (PM) is een recent opkomende aanpak waarbij het therapeutisch beleid proactief afgestemd kan worden op de variabele ziektekenmerken. Vanuit pragmatisch oogpunt wordt de patiëntenpopulatie eerst onderverdeeld in subgroepen o.b.v. moleculaire karakteristieken of biomarkers, waarmee variabele ziektekenmerken voorspeld kunnen worden. Daarna dient een therapie gekozen te worden die afgestemd is op de variabele kenmerken van deze geïdentificeerde subpopulaties. Deze twee luiken staan respectievelijk gekend als Disease Subtyping (DS) en Tailored Treatment (TT). In deze paper wordt er gefocust op de exploratie van de bovenstaande concepten, alsook op de stand van zaken betreffende de research naar DS in IBD. Daarnaast wordt hetzelfde gedaan voor de research naar Drug Repurposing (DR) in IBD. Bij DR worden namelijk nieuwe indicaties gezocht voor bestaande geneesmiddelen. Op deze manier kan het aanbod van therapieën voor TT uitgebreid worden zonder de nood aan klassieke Drug Discovery (DD), wat veel meer tijd en geld kan kosten. Ook wordt de mogelijke overlap tussen DS en DR in IBD geëxploreerd.
De laatste jaren werd een waaier aan verschillende biomarkers voor IBD geïdentificeerd. De research binnen dit topic heeft een continue groei doorgemaakt door de steeds betere analytische tools. Hierdoor werden namelijk analyses mogelijk die de grenzen van één afzonderlijk datatype overschrijden, met mogelijkheid tot een meer holistische aanpak. De prognostische waarde van de meerderheid van deze geïdentificeerde biomarkers dient echter nog gevalideerd te worden in grote klinische trials. Slechts een handvol biomarkers konden effectief gevalideerd worden in de klinische praktijk. Daarbovenop blijft binnen de subgroepen die met deze biomarkers gedefinieerd worden, nog steeds een significante heterogeniteit bestaan. Ook dient het mogelijke effect van deze biomarkers op klinische eindpunten nog onderzocht te worden. De research naar DR vertoont een gelijkaardige evolutie. Met de continue innovatie van analytische tools is reeds een waaier aan potentiële kandidaat-geneesmiddelen voor DR in IBD geïdentificeerd. Deze resultaten dienen wederom nog bevestigd te worden in klinische trials. Daarbovenop lijkt de huidige research binnen DR weinig rekening te houden met de verschillende subtypes binnen IBD. Nochtans zou men hierdoor op zoek kunnen gaan naar nieuwe behandelingsopties voor specifieke subgroepen die niet geholpen zijn met de huidige behandelingsmogelijkheden. Hoewel dus grote stappen gezet zijn in de research naar beide topics, blijft het noodzakelijk om de huidige bevindingen verder te valideren. Enkel op deze manier kunnen deze resultaten in de klinische praktijk geïmplementeerd worden en kan PM werkelijkheid worden.
De concepten van PM, DS en DR blijven relatief onbekend voor de brede bevolking. Deze paper biedt daarom een complete, maar heldere uitleg omtrent deze concepten opdat niet-academici ermee vertrouwd kunnen raken. Vervolgens is het onderzoek naar DS en DR in IBD de laatste jaren enorm in omvang toegenomen. Dit zorgt ervoor dat het moeilijk wordt om het bos door de bomen te blijven zien, zelfs voor mensen vertrouwd met deze topics. Om die reden geeft deze paper een bondig overzicht van de reeds verrichtte research. Deze paper combineert ook alle gekende hiaten en aanbevelingen voor verdere research binnen deze topics. Daarbovenop worden ook de (potentiële) raakvlakken tussen DS en DR geïdentificeerd en worden hieromtrent nieuwe aanbevelingen geformuleerd. Deze informatie zou van grote waarde kunnen zijn, aangezien zowel de verzamelde als nieuw geformuleerde aanbevelingen de toekomstige research kunnen sturen. Op deze manier zou deze paper mogelijks een impact kunnen hebben op de behandeling van toekomstige IBD-patiënten. Bijgevolg zou hierdoor de algemene levenskwaliteit en functionaliteit van deze patiënten bevorderd worden, wat de maatschappij op meerdere vlakken ten goede kan komen.
| Promotor | Kristel Van Steen |
| Opleiding | Geneeskunde |
| Domein | Gastro- enterologie |
| Kernwoorden | IBD drug repurposing disease subtyping precision medicine |